Ngjyrat që po zbehen
Një vështrim sociologjik mbi një gjeneratë që kontribuoi në formësimin e arsimit
Gjenerata ime e mësimdhënësve paraqet një dallim të theksuar krahasuar me gjeneratat pararendëse të mësimdhënësve që kanë vepruar në rrethana historike dhe shoqërore të ndryshme. Ky dallim nuk reduktohet vetëm në aspektin metodologjik të mësimdhënies, por shfaqet kryesisht në dimensionin e autoritetit profesional, etikës së punës dhe përkushtimit institucional ndaj arsimit si vlerë shoqërore.
Në perspektivë sociologjike, mësimdhënia për këtë gjeneratë nuk përfaqësonte thjesht një profesion, por një mision shoqëror. Mësuesi ishte bartës i kapitalit kulturor (Bourdieu) dhe agjent i socializimit formal, me rol të drejtpërdrejtë në ndërtimin e identitetit individual dhe kolektiv. Autoriteti i tij buronte nga njohuria, integriteti moral dhe nga pozicioni i legjitimuar brenda strukturës shoqërore.
Megjithatë, kjo gjeneratë rrezikon të jetë e fundit që ruan në mënyrë koherente idealin klasik të mësuesit. Ndryshimet strukturore në sistemin arsimor, të shoqëruara me transformime ekonomike dhe politike, kanë prodhuar një proces të dukshëm devalvimi të profesionit të mësimdhënësit.
Arsimi është gjithnjë e më shumë i instrumentalizuar politikisht dhe i nënshtruar logjikës neoliberale të tregut, ku efikasiteti dhe matshmëria zëvendësojnë dimensionin etik dhe formues të edukimit.
Në këtë kontekst, statusi shoqëror i mësimdhënësit është dobësuar ndjeshëm. Pagat jo konkurruese, mungesa e autonomisë profesionale dhe rënia e respektit publik kanë ndikuar drejtpërdrejt në humbjen e prestigjit simbolik të këtij profesioni. Si pasojë, mësimdhënia po humb aftësinë e saj për të tërhequr individë me kapital të lartë arsimor dhe ambicie profesionale, duke u perceptuar gjithnjë e më shumë si zgjedhje e detyruar dhe jo si thirrje apo aspiratë.
Ky proces ka implikime afatgjata për cilësinë e arsimit dhe për riprodhimin e strukturave shoqërore. Nëse mësimdhënësi reduktohet në një funksionar teknik, atëherë arsimi humb funksionin e tij emancipues dhe kritik, duke u shndërruar në një mekanizëm të thjeshtë të riprodhimit social.
Kësisoj, zbehja e “ngjyrave” të arsimit nuk është vetëm një problem profesional, por një krizë shoqërore që reflekton raportin e shoqërisë me dijen, vlerat dhe të ardhmen e saj.
