Çështja e testit te jurisprudencës ne gjuhe te huaj maqedone!
Ose testi inekzistent!
1. Para nje shekulli ne Amerike e ne boten e zhvilluar kane qene ne mode testet e inteligjences! Ata i kane ndare njerezit ne te mençur dhe ne te pamençur! Dhe njrrezot pastaj kane bartur damkën tere jeten! Keto teste ne SHBA asokohe kane konstatuar se femijet emigrantë dhe femijet dygjuhesor nuk jane inteligjentë sa femijet vendorë njëgjuhesor – anglishtfoles! Prej kesaj kohe rrjedhe dyshimi i njerezve se a duhet apo nuk duhet te mesojne femijet gjuhen e dyte e te trete! Asokohe italianet – grupi me i madh i emigrantëve – konsideroheshin te ‘trashë’, te paditur!
2. Kontrollimet e mevonshme te ketyre testeve kane treguar se problemi ka qendruar ne vet testet (ne gjuhen angleze) qe kane vleresuar inteligjencen e italianeve e ardhacakeve te tjere te cilët nuk e kane njohur sa duhet kete gjuhe! Pra, kane qene teste ne thelb diskriminuese!
3. Njesoj sot, nese shteti maqedon insiston qe shqiptarët e komunitetet e tjera gjuhesore duhet te hyjne ne test ne gjuhe te huaj, domethene ai shtet deshiron qe kandidatet jomaqedon te dalin dobet ne test! Ose, duan qe testin ta kalojne vetem ata qe e mesojne dhe flasin mire gjuhen maqedone, dmth kryesisht maqedonët ose dashamirët e maqedonëve!
Realisht testi ne gjuhe te huaj nuk e vlereson dijen por e teston mosdijen. Testi ne gjuhe te huaj, qe nuk e teston dijen, NUK ESHTE TEST, eshte masë diskriminuese shteterore! Dhe si i tille, e mohon vetveten si test dhe si te tille nuk duhet pranuar, perndryshe njeriu e pranon permes tij diskriminim.
4. Te vijosh ligjeratat ne nje gjuhe te huaj ku nuk je shume i mire eshte ne rregull, sepse ne kuptojme me shume se qe dime! Dhe permes te kuptuarit mesojme, e zgjerojme fushen e dijes! Por, per t’u testuar, dija e fituar duhet testuar ne gjuhen amtare!
5. Çdo njeri, sa me vone qe te filloje te mesoje nje gjuhe te huaj aq me pak do ta njohe ate, dhe aq me i dobet do te jete ne performance ne teste – jo ne te nxene!
6. Prandaj, dhe ne fund, as qe me intereson shume cka thote ligji; çdo test i rendesishem i dijes e test i inteligjences ne gjuhe te huaj – e te tilla jane testet kualifikuese per nje profesion – eshte i dizajnuar, i planifikuar dhe i dedikuar per te matur mosdijen e injorancen dhe jo dijen! Prandaj, per mendimin tim, te rinjte ne Maqedoni qe e kundershtojne kete forme testimi kane te drejte te plote shkencore ta bejne nje gje te tille! Ne te vertete, nuk kane te drejte te hyjne ne nje test te tille diskriminues ne thelb; nje test jovleresues e jotestues, pra inekzistent si test!
