Në arsimin bashkëkohor, mësimdhënësit konsiderohen kapitali më i rëndësishëm njerëzor i një institucioni. Ndryshe nga infrastruktura apo pajisjet, përvoja pedagogjike, aftësitë profesionale dhe marrëdhëniet e ndërtuara me nxënësit nuk mund të zëvendësohen menjëherë.
Kur një mësimdhënës i mirë largohet, shkolla e humb jo vetëm një profesionist, por edhe një mentor, një model dhe një pjesë të kujtesës së saj institucionale. Prandaj, ruajtja e mësimdhënësve duhet parë si një investim strategjik në të ardhmen e arsimit.
Sfida e arsimit në Kosovë: Tepricë numerike të mësimdhënësve apo mungesë e cilësisë
Në debatet publike për arsimin në Kosovë dëgjohet shpesh pretendimi se vendi ka tepricë mësimdhënësish në raport me numrin e nxënësve. Kjo qasje mbështetet në statistika numerike, por rrezikon të mos e pasqyrojë tërësisht realitetin.
Arsimi nuk është vetëm çështje numrash. Një sistem arsimor nuk bëhet më i fortë vetëm sepse ka një raport të caktuar nxënës–mësues. Pyetja më e rëndësishme është nëse ai arrin të mbajë dhe të zhvillojë mësimdhënës cilësorë.
Në kushtet kur shumë mësimdhënës përballen me paga që nuk reflektojnë gjithmonë peshën e profesionit, me procese vlerësimi që shpesh perceptohen si jo mjaftueshëm transparente, me ngarkesë të shtuar administrative dhe me sfida që lidhen me klimën profesionale në institucione të ndryshme, lind një shqetësim serioz për të ardhmen.
Rreziku nuk qëndron domosdoshmërisht te mungesa e mësuesve sot. Rreziku qëndron te mundësia që nesër të kemi më pak mësimdhënës të motivuar, më pak të rinj që zgjedhin këtë profesion dhe më pak profesionistë që dëshirojnë të ndërtojnë karrierën e tyre në arsim.
Historia e sistemeve arsimore në vende të ndryshme tregon se krizat e mësuesve nuk lindin papritur. Ato ndërtohen gradualisht, përmes viteve të nënvlerësimit të profesionit, humbjes së prestigjit shoqëror dhe mungesës së mbështetjes institucionale.
Për këtë arsye, diskutimi për numrin e mësuesve duhet të zëvendësohet me një pyetje më të rëndësishme: si t’i ruajmë mësimdhënësit e mirë dhe si ta bëjmë profesionin e mësuesit tërheqës për brezat e ardhshëm?
Shpesh flasim për reforma, teknologji, kurrikula dhe ndërtesa moderne. Megjithatë, në zemër të çdo sistemi arsimor qëndron mësimdhënësi. Asnjë reformë nuk mund të ketë sukses nëse ata që duhet ta zbatojnë nuk ndihen të respektuar, të vlerësuar dhe të mbështetur.
Mësimdhënësit e mirë nuk largohen gjithmonë sepse gjejnë oferta më të mira. Shpesh ata largohen sepse humbasin ndjenjën e përkatësisë, të respektit dhe të vlerësimit profesional.
Prandaj, pyetja që duhet t’i shtrojë vetes çdo shkollë, çdo komunë dhe çdo politikëbërës nuk është vetëm: “Si të gjejmë mësues të mirë?”, por edhe: “Çfarë po bëjmë që ata të dëshirojnë të qëndrojnë?”.
Sepse krizat në arsim nuk fillojnë kur klasat mbeten pa mësues. Ato fillojnë shumë më herët, kur mësuesit më të mirë humbasin arsyen për të qëndruar.
Dhe rreziku më i madh për arsimin në Kosovë nuk është se sot mund të kemi më shumë mësimdhënës sesa nxënës. Rreziku është që nesër të mos kemi mjaftueshëm mësimdhënës të mirë.
