Në sociologjinë e arsimit, profesioni i mësimdhënësit konsiderohet një nga rolet më të rëndësishme institucionale, për shkak të ndikimit të tij të drejtpërdrejtë në procesin e socializimit dhe në formësimin e individit shoqëror.
Arsimi nuk është një proces neutral, por një mekanizëm përmes të cilit shoqëria transmeton vlerat, normat dhe strukturat e saj themelore. Në këtë kontekst, mësimdhënësi shfaqet si aktor kyç në riprodhimin dhe transformimin e rendit shoqëror.
Sipas Émile Durkheim, arsimi ka funksionin e integrimit shoqëror, duke përgatitur individin për jetën kolektive dhe duke internalizuar normat morale të shoqërisë. Mësimdhënësi, në këtë kuptim, nuk është vetëm transmetues i dijes teknike, por edhe bartës i autoritetit moral dhe edukativ. Ky autoritet nuk buron nga pushteti formal, por nga legjitimiteti moral dhe profesional që ai ndërton në raport me nxënësit.
Nga ana tjetër, Pierre Bourdieu e analizon arsimin si një mekanizëm të transmetimit të kapitalit kulturor. Sipas tij, mësimdhënësit luajnë rol qendror në riprodhimin e strukturave shoqërore, duke favorizuar shpesh format e dijes dhe të sjelljes që përputhen me kulturën dominuese. Për këtë arsye, mësimdhënësi duhet të jetë i vetëdijshëm për përgjegjësinë e tij sociale dhe për ndikimin që ka në ndërtimin e pabarazive ose në zvogëlimin e tyre. Një mësimdhënës i përkushtuar nuk kufizohet vetëm në përcjelljen e përmbajtjeve mësimore, por reflekton kritikisht mbi rolin e tij në procesin edukativ.
Nga perspektiva weberiane, mësimdhënësi përfaqëson një formë të autoritetit racional-ligjor, të bazuar në kompetencë profesionale dhe në rregulla institucionale. Megjithatë, Max Weber thekson se autoriteti bëhet efektiv vetëm atëherë kur njihet dhe pranohet nga ata ndaj të cilëve ushtrohet. Në këtë kuptim, respekti ndaj mësimdhënësit nuk imponohet automatikisht nga pozita, por fitohet përmes etikës profesionale, sjelljes dhe aftësisë për të ndërtuar marrëdhënie të shëndosha me nxënësit.
Profesionit të mësimdhënësit i kërkohet, pra, një nivel i lartë kompetence intelektuale, pedagogjike dhe sociale. Ai duhet të jetë jo vetëm i përgatitur akademikisht, por edhe i ndjeshëm ndaj kontekstit shoqëror dhe emocional të nxënësve. Mësimdhënia, në këtë kuptim, mund të konsiderohet një “art shoqëror”, që kërkon përkushtim, empati dhe përgjegjësi morale.
Shoqëria i atribuon mësimdhënësit pritshmëri të larta: të jetë model sjelljeje, transmetues vlerash dhe faktor stabiliteti në formimin e brezave të rinj. Megjithatë, jo çdo individ që mban titullin “profesor” arrin t’i përmbushë këto pritshmëri. Pa synuar personalizimin e kritikës, mund të konstatohet se në raste të caktuara ekziston një mospërputhje mes rolit shoqëror të mësimdhënësit dhe praktikës së tij profesionale.
Në përfundim, analiza sociologjike e profesionit të mësimdhënësit nxjerr në pah se ky profesion nuk mund të vlerësohet vetëm në bazë të statusit formal, por duhet të gjykohet në raport me kontributin real në procesin edukativ dhe shoqëror.
Kritika ndaj mësimdhënësit, në këtë kuptim, nuk është personale, por një reflektim mbi standardet normative dhe përgjegjësinë që ky profesion mbart në shoqëri.
Për rrjedhojë, pa synuar personalizimin e kritikës, mund të konstatohet se Jo çdo individ që mban titullin “Profesor/eshë” përmbush domosdoshmëritë sociologjike dhe profesionale që ky rol kërkon.
Në raste të tilla, vlerësimi kritik nuk përbën mohim personal , por një reflektim mbi përgjegjësinë shoqërore dhe standardet normative qe profesioni i mësimdhënësit duhet të përmbajë.
© AlbanianEducation.net – Të gjitha të drejtat e rezervuara
