Nga këndvështrimi sociologjik, edukimi dhe arsimimi përfaqësojnë dy procese të ndërlidhura, por konceptualisht të dallueshme, të cilat nuk gëzojnë të njëjtin status funksional brenda sistemit shoqëror.
Arsimimi i referohet procesit formal të transmetimit të njohurive, aftësive dhe kompetencave akademike, ndërsa edukimi përfshin formimin e normave, vlerave, qëndrimeve dhe sjelljeve që mundësojnë integrimin e individit në rendin shoqëror. Në këtë kuptim, sociologjia e konsideron edukimin si parakusht themelor për funksionimin efektiv të arsimimit.
Në teorinë sociologjike klasike, veçanërisht te Émile Durkheim, shkolla konceptohet si institucion kyç i socializimit shoqëror, funksioni i së cilës nuk kufizohet në transmetimin e dijes, por shtrihet në internalizimin e normave dhe disiplinës kolektive. Kur ky funksion edukativ dobësohet, procesi arsimor reduktohet në një veprimtari formale, e cila humbet ndikimin e saj real në formimin e individit.
Problematikat e evidentuara në praktikën shkollore bashkëkohore — dobësimi i disiplinës, relativizimi i autoritetit pedagogjik dhe tolerimi i sjelljeve devijuese — dëshmojnë për një krizë edukimi më shumë sesa për mungesë reformash strukturore.
Nga një perspektivë sociologjike, këto fenomene pasqyrojnë edhe transformime më të gjera shoqërore, si fragmentarizimi i normave, zhvendosja e përgjegjësisë edukative nga familja te institucioni shkollor dhe mungesa e kohezionit institucional.
Figura e mësimdhënësit, si aktor qendror i procesit të socializimit, e humbet legjitimitetin funksional në mungesë të mbështetjes institucionale dhe të mekanizmave të qartë disiplinorë.
Autoriteti pedagogjik, në këtë kontekst, nuk duhet kuptuar si formë represioni, por si një element legjitim dhe i domosdoshëm për garantimin e rendit dhe të efikasitetit të procesit mësimor. Pa këtë autoritet, krijohet një gjendje anomie, e cila dëmton si mjedisin shkollor, ashtu edhe zhvillimin social të nxënësit.
Nga kjo pikëpamje, arsimimi i shkëputur nga edukimi prodhon individë të pajisur me dije formale, por të pamjaftueshëm në aspektin e përgjegjësisë shoqërore dhe qytetare.
Shoqëritë moderne nuk kërkojnë vetëm kapital njohuror, por edhe kapital social dhe moral, të cilët ndërtohen përmes edukimit. Për rrjedhojë, reformat arsimore që fokusohen ekskluzivisht në kurrikula, teknologji apo standarde akademike, pa adresuar dimensionin edukativ dhe disiplinor, mbeten sipërfaqësore dhe jo të qëndrueshme.
Sociologjia e edukimit thekson se edukimi është një proces kolektiv dhe ndërinstitucional, ku familja, shkolla dhe shoqëria duhet të veprojnë në mënyrë të koordinuar. Shkëputja e këtij zinxhiri e bën të pamundur që shkolla të kompensojë e vetme mangësitë edukative të individit.
Në përfundim, nga këndvështrimi sociologjik, edukimi përbën themelin struktural mbi të cilin ndërtohet arsimimi. Pa një bazë të fortë edukative, arsimimi humbet funksionin e tij shoqëror dhe prodhon disfunksione sistemike.
Prandaj, çdo reformë arsimore që synon qëndrueshmëri dhe cilësi duhet të vendosë edukimin, disiplinën dhe përgjegjësinë shoqërore në qendër të politikave publike, jo si element dytësor, por si prioritet themelor.
© AlbanianEducation.net – Të gjitha të drejtat e rezervuara
