Sistemi arsimor, si institucion kyç i socializimit sekondar, ka për funksion transmetimin e normave, vlerave dhe kapitalit kulturor të shoqërisë.
Sipas Émile Durkheim, arsimi luan një rol thelbësor në ruajtjen e kohezionit social dhe në internalizimin e normave kolektive. Megjithatë, rastet e dhunës fizike të ushtruar nga mësimdhënësit ndaj nxënësve dëshmojnë për një gjendje anomike, ku normat profesionale dhe morale dobësohen, duke prodhuar sjellje devijante brenda vetë institucionit që duhet t’i parandalojë ato.
Nga perspektiva e Robert K. Merton, ky fenomen mund të interpretohet si rezultat i një tensioni strukturor ndërmjet qëllimeve institucionale të arsimit (edukimi, formimi qytetar, disiplina sociale) dhe mjeteve legjitime për arritjen e tyre.
Mungesa e mbështetjes institucionale, presioni i vazhdueshëm dhe delegjitimimi i autoritetit pedagogjik mund ta shtyjnë mësimdhënësin drejt strategjive devijante të reagimit, përfshirë përdorimin e dhunës, e cila përfaqëson një formë të “inovacionit devijant” në kuptimin mertonian.
Në të njëjtën kohë, ndryshimet në sjelljen e një pjese të nxënësve – refuzimi i autoritetit, shkelja e normave të komunikimit dhe mungesa e respektit – mund të analizohen përmes teorisë së riprodhimit social të Pierre Bourdieu.
Shkolla, në vend që të funksionojë si hapësirë barazimi, reflekton dhe riprodhon pabarazitë sociale, duke krijuar konflikte simbolike midis mësuesve dhe nxënësve që posedojnë forma të ndryshme të kapitalit kulturor. Në këtë kontekst, autoriteti pedagogjik sfidohet dhe humbet legjitimitetin e tij simbolik.
Nga këndvështrimi i teorisë së etiketimit (Becker), reagimet represive – përfshirë dhunën fizike – rrezikojnë të prodhojnë devijim dytësor, duke etiketuar nxënësin dhe duke e përforcuar më tej sjelljen problematike. Kështu, dhuna nuk shërben si mekanizëm kontrolli social efektiv, por si faktor që thellon konfliktin dhe fragmentimin institucional.
Në përfundim, normalizimi i dhunës brenda institucionit arsimor përfaqëson një dështim sistemik dhe teorikisht mund të kuptohet si rezultat i ndërthurjes së anomisë, tensioneve strukturore dhe pabarazive simbolike.
Kjo situatë kërkon ndërhyrje të shumëanshme institucionale, forcim të etikës profesionale dhe rikthim të shkollës në funksionin e saj themelor si hapësirë e socializimit, kohezionit shoqëror dhe zhvillimit të individit.
