Nëse një ditë arsimi në Kosovë do të ndërtohet mbi meritën, dijen dhe përkushtimin, atëherë ajo ditë do të jetë fillimi i shpëtimit të shoqërisë sonë.
Deri atëherë, shumë mësues të ndershëm, shumë nxënës të talentuar dhe shumë prindër të zhgënjyer do të vazhdojnë të pyesin me të drejtë: ku po shkon shkolla jonë?
Sot, në shumë raste, në vend se të flasë puna, flet lidhja. Në vend se të vlerësohet profesionalizmi, shpesh vlerësohet afërsia politike apo interesat personale. E kjo është goditja më e rëndë që mund t’i bëhet arsimit. Sepse kur drejtësia largohet nga shkolla, largohet edhe besimi.
Meritokracia nuk është luks. Ajo është themeli i çdo sistemi të shëndoshë arsimor. Një mësues që punon me përkushtim duhet të ndihet i vlerësuar. Një nxënës që mëson duhet të ketë përparësi përmes dijes së tij. Një drejtor shkolle duhet të zgjidhet nga aftësia për të udhëhequr, jo nga telefoni i partisë apo pazaret e korridoreve.
Fatkeqësisht, në shumë institucione arsimore po krijohet ndjenja se puna e ndershme nuk mjafton. Kjo po i lodh njerëzit e dijes dhe po i dekurajon ata që sakrifikojnë për shkollën. Kur një mësues sheh se përparon ai që bën zhurmë e jo ai që punon, atëherë lind heshtja, pakënaqësia dhe humbja e motivimit.
Nxënësit janë pasqyra më e dhimbshme e kësaj gjendjeje. Ata e kuptojnë shpejt padrejtësinë. Kur shohin se nota, sjellja apo mundësitë nuk maten gjithmonë me meritë, fillojnë të humbin besimin në sistem. E një shoqëri që ua vret të rinjve besimin në drejtësi, po e dëmton të ardhmen e vet.
Shkolla nuk duhet të jetë arenë interesash. Ajo duhet të jetë tempull i dijes, i moralit dhe i barazisë. Në klasë duhet të fitojë ai që di, jo ai që ka mbështetje. Në konkurs duhet të fitojë profesionisti, jo i privilegjuari. Në drejtim duhet të jetë vizioni, jo servilizmi.
Kosova ka mësues të zotë, pedagogë të përkushtuar dhe nxënës brilantë. Por ata kanë nevojë për një sistem që i sheh, i dëgjon dhe i vlerëson. Meritokracia nuk ndërtohet me fjalime festive, por me vendime të guximshme dhe me drejtësi të vërtetë.
Pyetja mbetet ende e hapur: kur do të zërë vend meritokracia në shkollat e Kosovës?
Ndoshta atëherë kur të kuptojmë se arsimi nuk shpëtohet me propaganda, por me njerëz të ndershëm. Ndoshta atëherë kur politika ta lërë shkollën të marrë frymë lirshëm. Dhe ndoshta atëherë kur secili prej nesh do ta mbrojë të drejtën, edhe kur nuk i sjell përfitim personal.
Sepse pa meritokraci, shkolla humb shpirtin.
E kur shkolla humb shpirtin, humbet kombi.
