Dërrasa e zezë dhe shkumësi janë ndër simbolet më domethënëse të arsimit tradicional dhe të formimit shpirtëror e intelektual të njeriut.
Për dekada, madje për shekuj me radhë, ato kanë qenë pjesë e pandashme e klasave shkollore, duke shënuar fillimin e rrugës së dijes për breza të tërë nxënësish. Edhe sot, në një kohë të teknologjisë së avancuar, këto mjete mbeten kujtesë e gjallë e sakrificës, përkushtimit dhe dashurisë për mësimin.
Dërrasa e zezë përfaqëson hapësirën ku dija merr formë. Ajo është vendi ku fjala e mësuesit materializohet, ku mendimi shndërrohet në shkrim dhe ku nxënësi mëson të lexojë botën përreth. Mbi të janë shkruar shkronjat e para të alfabetit, janë zgjidhur problemet e para matematikore dhe janë shënuar ngjarje historike që formësojnë identitetin individual dhe kolektiv. Çdo vijë shkumësi mbi dërrasë është një hap i vogël drejt pjekurisë mendore dhe qytetare.
Ngjyra e zezë e dërrasës simbolizon seriozitetin, përqendrimin dhe respektin ndaj dijes.
Ndërsa mbi të shfaqen shkronjat e bardha të shkumësit, krijohet kontrasti që përfaqëson ndriçimin e mendjes përmes mësimit. Kjo metaforë e thjeshtë tregon se dija lind nga errësira e padijes dhe shndërrohet në dritë përmes përpjekjes dhe këmbënguljes.
Shkumësi, i vogël dhe i brishtë, është simbol i sakrificës së mësuesit. Ai shpenzohet duke dhënë dije, thyhet duke mësuar të tjerët dhe zhduket ngadalë, ashtu si lodhja fizike dhe mendore e mësimdhënësit që punon pa u ankuar. Pluhuri i shkumësit është dëshmi e një pune të heshtur, por fisnike. Me të janë shkruar fjalë që kanë ndërtuar karaktere, kanë zgjuar ndërgjegje dhe kanë frymëzuar ëndrra.
Ndër breza, dërrasa e zezë dhe shkumësi kanë krijuar një lidhje të fortë mes së kaluarës dhe së tashmes. Prindërit dhe gjyshërit e sotëm kanë mësuar para të njëjtave simbole para të cilave mësojnë edhe fëmijët e tyre. Kjo vazhdimësi i jep arsimit një dimension shpirtëror dhe historik, duke e bërë atë më shumë se një proces formal – një trashëgimi kulturore dhe morale.
Edhe pse sot teknologjia ka hyrë fuqishëm në shkolla, duke zëvendësuar shpesh dërrasën e zezë me tabela digjitale, simbolika e saj mbetet e pazëvendësueshme. Ajo na kujton se thelbi i arsimit nuk qëndron te mjeti, por te marrëdhënia njerëzore mes mësuesit dhe nxënësit, te fjala e thënë me zemër dhe te shembulli personal.
Në këtë kuptim, dërrasa e zezë dhe shkumësi mbeten simbole të përjetshme të dijes, përkushtimit dhe shpresës. Ato përfaqësojnë rrugën e ndriçimit të mendjes dhe të shpirtit, duke e bërë arsimin urën më të sigurt që lidh brezat dhe ndërton të ardhmen e shoqërisë.
